Hoe ben jij Black Friday doorgekomen? Toch gezwicht of weerstand geboden? Waar ik de gekte eerst geleden nog rédelijk vond meevallen, staat alles nu weer als vanouds in teken van totále overconsumptiegekte. Ongelooflijk. NOS meldt zelfs dat de kortingsperiode steeds verder uitdijt.

Mijn Black Friday was gelukkig heerlijk:
• ‘s Ochtends plantte ik samen met Trees For All bomen in hun Green Friday bos in Liempde en iedereen kon live meekijken (en bomen doneren!) via Instagram. Ik kocht al nooit iets op Black Friday, maar iets teruggeven aan de aarde, juist op die dag, bleek hét perfecte duurzame dopamineshot.
• ’s Middags was ik bij de allereerste Fashion Pioneers Awards, waar pioniers als Joline Jolink en BOAS werden bekroond voor hun keiharde werk. Zoveel mensen uit de duurzame modewereld bij elkaar zien was écht hartverwarmend.
• ’s Avonds ging ik eten en cocktails drinken met Jordi. Kon niet beter.

Ook interessant: gisteren reisde ik naar Brussel voor een OFFMODE talk met Europarlementariër Dirk Gotink, over wat we in de EU kunnen doen tegen de vloedgolf aan gevaarlijke en onethische SHEIN- en Temu pakketjes (NOS schreef er vandaag nog over). Binnenkort hier!

Maar eerst een paar lees- en kijktips die je weer laten voelen hoe schadelijk overconsumptie is. Tegeninspiratie helpt mij altijd om me niet gek te laten maken. Hier wil je niet meer in meegaan, toch?

Fijne week!
Sara

1. Met Vroege Vogels (BNNVARA) stond ik tussen de textielbergen van Milieuwerk

Woensdag stond ik tussen enorme bergen ingezameld textiel bij Milieuwerk in Amsterdam, waar alles terecht komt wat we in Amsterdam in de textielbak gooien. Vanaf 02:09:00 in de uitzending van afgelopen zondag hoor je hoe dat afvalproces eruitziet, wat er gebeurt met jouw t-shirt na de bak en dat er – schrik niet – hier elke dag alleen al uit Amsterdam zes vrachtwagens vol textiel binnenkomen.

Het maakte me voor de zoveelste keer bewust van de urgentie van onze campagne. Met deze aantallen en de steeds hogere percentages belabberde kwaliteit is het eigenlijk bizar dat merken momenteel niks hoeven te delen over wat ze maken en hoeveel precies. Transparantie is écht een noodzaak.

Wel wil ik één ding rechtzetten. In de uitzending pleit ik voor “minder minder minder”. Dat klopt ook, maar mijn antwoord kwam er niet helemaal lekker uit. Natuurlijk gaat het ook om beter, zoals David en Kiki zeggen. Kwaliteit is cruciaal! Maar de aantallen moeten ook omlaag. Ik zie dat alleen niet als een verlies (zo wordt het nu vaak geframed), maar als winst: sinds ik ontdekte dat geluk niet in nog meer spullen zit en dat mijn identiteit niet aan kleding (en al helemaal niet aan níeuwe kleding) hangt, ben ik zoveel gelukkiger. Bekijk hier het video-item over ons bezoek:

2. Als de wereld wankelt, grijpen we naar de trenchcoat

NRC schreef deze week dat de trenchcoat weer overal is (Rosalía draagt ‘m nu, zie onder). Ik blijf het fascinerend vinden: een kledingstuk dat al decennialang in omloop is, ineens weer als ‘trending’ bestempeld kan worden. We doen alsof tijdloze dingen in en uit raken omdat het systeem dat van ons verlangt, niet omdat het stuk ineens nieuw of anders is.

Toch zit er blijkbaar een rode draad in: de trenchcoat duikt vaker op in onzekere tijden, waarin mensen teruggrijpen naar brede schouders en jassen vanuit een symboliek die wordt gekoppeld aan bescherming en een vleugje drama. Het klinkt logisch: in een wankelende wereld zoeken we houvast.

3. De duizelingwekkende schaal van bol.com

In mijn recente kritische blik op B Corp kwam bol.com al voorbij, maar gisteren las ik een nieuw NRC artikel dat ook weer zo binnenkwam. Dat bol.com enorme volumes draait wist ik, maar zóveel… Vorig jaar verkochten bol en de externe verkopers samen voor 5,9 miljard euro aan klanten in Nederland en België. Om het artikel te quoten:

“Het assortiment bestaat uit 51 miljoen producten. Dat zijn er bijna drie per Nederlander – en van ieder uniek product kunnen er dan weer duizenden exemplaren op voorraad liggen”.

Op de drukste dagen, zoals nu, verwerkt hun pakkettencentrum zo’n 500.000 pakketten PER DAG. En dan de verhalen over hoe mensen retourneren. Stofzuigers die na 29 dagen worden geretourneerd vol hondenharen, alsof het allemaal geen consequenties heeft. Maar elke retour zorgt voor afval, transport en arbeidskosten. Kijk de Tegenlicht-aflevering Op Volle Retouren (2020) en je slaat steil achterover.

Ondanks dat ik me al heel lang met dit onderwerp bezig houd, blijf ik hiervan schrikken. Overconsumptie is zoveel erger dan veel mensen denken.

4. Vogue, stop met het aanpraten van onzinnige trends

Je weet hoe ik over trends denk. Begin dit jaar schreef ik al kritisch over de clickbaitachtige Facebookposts van o.a. Elle NL (maar ook JAN. en LINDA.). Maar de afgelopen tijd val ik vooral van mijn stoel over hoe British Vogue – een mode-autoriteit, nota bene! – over trends schrijft.

Zoals onlangs weer: “Sneakers zijn uit, echte schoenen zijn in” (whatever that is). LOok zouden Chelsea boots niet meer kunnen, maar veterlaarsjes zijn dan weer dé musthave die we nu moeten kopen. Als grote, invloedrijke modemedia zo oppervlakkig en dwingend over kleding praten – zelfs over tijdloze items! – dan hou ik mijn hart vast. Dit is toch belachelijk?

5. Otrium redt restpartijen. Maar wie redt ons van overproductie?

Een OFFMODE lezer stuurde me onlangs dit Volkskrant artikel (dank!), over de werkwijze van Otrium, dat restpartijen van merken verkoopt, en vroeg wat ik hier nou van vind, duurzaam gezien.

Ik snap het concept heel goed. De kleding is al gemaakt en dan is het mooi dat het in ieder geval nog een bestemming krijgt. Net zoals deadstockstoffen (overgebleven stoffen van andere merken door overproductie) geldt: beter gebruiken dan weggooien. Maar uitgezoomd ben ik heel kritisch op het systeem erachter, want dit raakt precies aan waar we in onze Fashion Statement Now campagne voor strijden: de voordelen van overproductie zijn zó groot dat merken amper worden gestimuleerd om minder te maken. In bulk produceren is veel goedkoper (lagere stuksprijs) en restpartijen raken ze via platforms als Otrium alsnog kwijt. Zolang dat loont, verandert er niks in de kern.

Daarom hameren we zo op inzicht in productie-aantallen en betere wetgeving: pas als overproduceren minder aantrekkelijk wordt, verschuift het systeem écht. Tot die tijd is korting waarschijnlijk de enige manier om die reststromen überhaupt kwijt te raken. En dat is oké, zolang we het niet verwarren met ‘superduurzaam shoppen’. Want het blijft een pleister op een veel grotere wond.

6. Terugkijken: Klerenbende (aflevering)

Kijktip: de nieuwste aflevering van ‘Wat houdt ons tegen?’” (HUMAN): Klerenbende. Zó goed dat ook zij de vinger leggen op overproductie en overconsumptie. Want hoewel onze kasten uitpuilen en steeds meer mensen écht wel beter weten, blijven we onszelf een ongeluk kopen. In deze aflevering buigen ze zich over de vraag: “hoe kunnen we die enorme berg aan kleding inperken?”. Perfecte tegeninspiratie, dus. Laat dit een reminder zijn!

7. Pakketpunten kunnen de drukte van overconsumptie niet meer aan

Vanochtend kopte NOS.nl: “Topdrukte voor pakketpunten en bezorgers: ‘Past niet in de winkel’.” De stroom aan pakketjes is in de periode rond Black Friday en alle decemberaankopen zó heftig, dat pakketpunten letterlijk uitpuilen. In Huissen leverde PostNL vier grote karren vol pakketjes af bij een tijdschriftenwinkel en slechts twee konden worden aangenomen. De rest paste niet meer. Het is toch óngelooflijk dat we dit inmiddels normaal vinden?

8. Het Veruca Salt Syndroom

Ik sluit graag af met mijn ultieme reminder voor deze tijd van het jaar. Poor little Veruca Salt. Onredelijk, vréselijk verwend en stiekem meer lijkend op hoe we collectief denken dan we willen toegeven.

Voel je koophonger opkomen? Luister hier dan even naar. Niemand wil zo worden. En het goede nieuws: je kunt – en hóeft – niet altijd te krijgen wat je wilt. Sterker nog: als je loslaat wat je denkt te willen, merk je meestal dat je allang hebt wat je nodig hebt.

We willen altijd meer-meer-meer. Maar zodra je vertraagt en werkt met wat er al ís, valt het kwartje: genoeg zit meestal al in je kast, en vooral: in jezelf. De ideale muzikale mantra.