Het is één van de meest gestelde vragen in m’n inbox. Tuurlijk snap ik ‘m. Niet iedereen heeft €120 voor een trui. Niet iedereen kan ‘gewoon wat meer betalen voor een betere keuze’, en duurzaamheid heeft nog vaak het imago van een privilege voor mensen met een dikke portemonnee.

Kleding heeft nu eenmaal een prijs

En toch voel ik die vraag altijd een beetje prikken. Want na tien jaar in de mode-industrie weet ik ook: ‘duurzame kleding’ en ‘spotgoedkoop’ gaan vrijwel nooit samen.

Zoals ik pas al schreef: Achter elk kledingstuk zit arbeid (van tientallen mensen!), materiaal, transport, ontwerp en nog veel meer. En alles moet betaald worden. En wat mij betreft eerlijk – dat willen we zelf tenslotte ook (toch fijn dat jouw wieg wél op de goede plek stond).

Maar zeggen: “joe, doe het daar maar mee” is te makkelijk. Dan laat je een grote groep mensen zitten, en die lopen vervolgens naar fast fashion. Of erger: naar partijen als Shein.

Natuurlijk blijft het credo “buy less, choose well, make it last” overeind. We kunnen veel minder kopen dan de 50 kledingstukken per jaar die de gemiddelde Nederlander aanschaft. Toen ik vijf keer zo weinig ging kopen, voor kwaliteit ging sparen en mijn cost per wear omlaag bracht, gaf ik onderaan de streep minder uit dan tijdens mijn fast fashionverslaving (terwijl ik daarvoor altijd zei dat ik geen geld had voor duurzamere merken).

Maar dan nog is er een groep die zegt: dit lukt mij (nog) niet. Dus laten we het eens uitzoeken: wat is budgetproof duurzaam eigenlijk? En waar moet je dan op letten?

De opvallende resultaten van de AD t-shirttest

Vorige maand hield het AD een grote witte t-shirttest. Drie mode-experts beoordeelden blind tien verschillende witte t-shirts uit allerlei prijsklassen (al was de duurste €30, waar veel duurzamere merken het niet voor kunnen maken). Er werd puur gelet op het product in hun handen. Is het goed ontworpen? Hoe is de pasvorm? Wat is de kwaliteit van de stof, de stiksels en de afwerking?

De uitkomst was op z’n zachtst gezegd interessant. Het t-shirt van Zara (€15,95) kwam verreweg als beste uit de bus: een 9-. Ook Wibra scoorde goed (8- voor €9,99). Een duurder shirt van Carhartt (€29,99) bleef steken onder spotgoedkope exemplaren van Zeeman en Action. En Uniqlo – het Japanse basicsmerk waar veel mensen groot fan van zijn – eindigde zelfs onderaan met een 4+.

Nee, dit is zéker geen pleidooi om massaal naar fast fashion te rennen. Maar het laat wel zien hoe ingewikkeld het speelveld is. Want als een goedkoop shirt kwalitatief beter uit de test komt dan een duurder alternatief, wat zegt prijs dan nog? Wat koop je eigenlijk als je €30 betaalt? En wat koop je níét als je €10 betaalt?

Wat in zo’n test niet wordt meegenomen, zijn arbeidsomstandigheden, lonen, de materiaalimpact, of er geen schadelijke chemicaliën zijn gebruikt, of het merk transparant is… Het ging puur om deze specifieke producten.

En daar wordt het ingewikkeld. Want een merk kan als bedrijf hoog scoren en toch een tegenvallend kledingstuk maken. Andersom kan een fast fashion merk door schaalgrootte een prima of zelfs heel goed product neerzetten, terwijl het bedrijf achter de schermen op andere vlakken slecht scoort. Zo zie je maar: een merk definiëren als ‘budgetproof duurzaam’ is niet zo makkelijk als het lijkt.

“Wat is duurzame kleding?”

Zelf loop ik daar ook wel eens tegenaan. Zo heb ik items gehad van merken die als duurzaam bekend staan, die al snel scheef trokken. Andersom had ik een oude Monki blouse uit mijn fast fashionperiode die ontzettend lang mooi bleef.

Als ik kleding beoordeel, kijk ik daar (grofweg) op twee niveaus naar:

1. Het bedrijf
Hoe gaat dit merk te werk en sluit dit aan bij mijn waarden? Gebruiken ze gecertificeerde of low impact materialen? Zijn ze transparant over hun keten? Beperken ze overproductie? Dit is ook waar we in de OFFMODE Workshop ‘Zo check je online kledingmerken op duurzaamheid’ in doken.

2. Het product
Hier beoordeel je het kledingstuk zelf. Hoe voelt de stof? Hoe zijn de naden afgewerkt? Pilt het snel? Ga ik dit écht vaak met liefde dragen? Past het bij mijn leven? Ook de AD-test focuste hierop, en check ook de OFFMODE Talk ‘Kwaliteit checken’.

Duurzaamheid is geen vast label dat je ergens op kunt plakken. Het is een optelsom van keuzes, op bedrijfsniveau én op productniveau. Als je budget beperkt is, wordt het dus nóg belangrijker om te bepalen waar jouw prioriteiten liggen.

De grootste duurzame winst zit in andere kledingopties

Voordat ik wat merken noem, eerst dit: de meest budgetproof duurzame keuze is vaak geen nieuwe aankoop. Zoals dit schema hieronder goed aangeeft, kijk eerst naar:

• Tweedehands (lees onderaan dit artikel mijn tips)
• Organiseer een kledingruil of sluit je aan bij een Clothing Loop in de buurt
• Leen of huur kleding voor een speciale gelegenheid
• Leer repareren of zelf kleding maken (al is tijd ook een privilege)

Hier zit de grootste impactwinst. Niet alleen financieel – vaak is het gratis – maar ook qua milieu-impact. Aan de andere kant: ook via het supporten van idealistische merken draag je bij aan industrieverandering. Maar het begint bijna altijd bij minder.

“Oké, punt gemaakt. Maar ik wil écht tips voor goedkope duurzame kledingmerken”.

Realitycheck: je gaat geen ultra-ethisch merk met hoogwaardige stoffen, perfecte pasvorm en volledige ketentransparantie vinden voor fast fashion prijzen. Wat je wél kunt vinden, zijn merken die binnen hun segment betere keuzes maken. Een paar voorbeelden:

Colorful Standard

Geweldige kwalitatieve basics in heel veel kleuren, geproduceerd in hun eigen fabriek in Europa en veel aandacht voor materiaal en consistentie. Favorieten uit mijn eigen kast zijn hun Organic Crewneck (€70) en het Oversized Organic T-shirt (€35) – beide (écht!) super fits en hele goede prijs-kwaliteitverhouding. Mocht het helpen: met de code SMILESCS10 krijg je altijd 10% korting*.

Armedangels

Eén van de grotere idealistische spelers. Ik vind ze een heel inspirerend bedrijf, o.a. door hun grote mate van transparantie, hun bredecollectie en sommige toegankelijk geprijsde opties binnen hun segment. Ik vond het dan ook te gek dat ze vroegen of ik deze lente op Instagram wilde samenwerken: hier sta ik helemaal achter! Met code WHENSARASMILES_15 krijg je 15% kennismakingskorting (waar ik overigens niks voor krijg, ik kreeg puur betaald voor mijn content op Instagram. Maar handig, toch?).

Zeeman

Binnen het lage prijssegment zie ik Zeeman transparanter communiceren en serieuzer stappen zetten dan veel directe concurrenten, en ik zie veel pionierende projecten voorbij komen. En in de context van prijsvechters vind ik dat heel interessant en goed.

Qua jeans ben ik groot fan van Kuyichi* (waar ik heb gewerkt, dus ik weet echt dat het goed zit, en super kwaliteit), Mud Jeans*, Kings Of Indigo en Armedangels. Allemaal fijne broeken die je heel lang met liefde kunt dragen en vergelijkbaar met ‘bekende’ denimmerken qua prijzen.

Sézane

Eerder schreef ik wel eens kritisch over Sézane, maar ik heb mijn mening bijgesteld na nieuwe gesprekken (o.a. de website-analyse in deze workshop) en onderzoek. Voor een groter merk vind ik dat ze goed bezig zijn, helemaal voor grotere maten (t/m 3XL) en ook op het gebied van kwaliteit ben ik vaak tevreden geweest.

TOMS

De bekende espadrilles blijven wat mij betreft één van de betaalbaarste opties voor ‘betere’ schoenenmerken. Verder kijk ik betaalbaar vooral tweedehands. Op zoek naar meer merken voor schoenen. Bekijk mijn Grote Duurzame Sneakers Guide en mijn Grote Duurzame Laarzen Guide.

King Louie

Ook dit meer ‘reguliere’ Nederlandse merk zet goede stappen op o.a. het gebied van duurzamere materialen en langdurige samenwerkingen met fabrieken.

Teym

€49 voor een tanktop klinkt misschien niet budgetproof, maar ik loop er al twee volledige zomers dagelijks in rond en hij blijft mooi. Wat mij betreft een merk dat een hele lage cost per wear heeft.

Verzamelwebshops voor duurzamere kledingmerken

Wil je je breder oriënteren, dan zijn Nederlandse platforms als BrandMission, Shop Like You Give A Damn en Sophie Stone interessant. Zij maken een goede selectie op duurzaamheid en houden ook rekening met toegankelijkheid in prijs. Je ontdekt er veel nieuwe merken. Voor Sophie Stone heb ik een kortingscode: SARADUBBELDAM voor 10% korting*.

Kledingmerken die ik niet meer aanraad

• Ik werkte vroeger met Organic Basics samen, maar ik heb te grote twijfels bij de ethiek van eigenaar Delta Galil, dus ik wil ze niet meer supporten.

• Laagam staat bekend als idealistisch merk en voorheen communiceerden ze met ‘ethically made in Spain’, maar ze delen niks (meer) over hun productieproces en dat vind ik een no go. Dus deze verwijder ik ook van mijn website.

Maak het niet te zwaar

De kern blijft: de meest budgetproof duurzame keuze is vaak niet “welk merk koop ik?”, maar “moet ik überhaupt iets kopen?”. Als je dan toch wilt checken hoe een bedrijf scoort, check dan Good On You (app die veel grote merken op duurzaamheid beoordeelt) en mijn Grote Duurzamere Kledingmerkenindex en de Brand Guides op whensarasmiles.nl.

Maar maak het ook niet te zwaar voor jezelf. Niet iedereen heeft toegang tot dezelfde keuzes: budget, beschikbaarheid, maten – alles heeft invloed. Zelf koop ik mijn beugelbeha’s niet bij een duurzamer merk. Maar ik heb er slechts een paar en ik draag ze oneindig veel. Daar sta ik volledig achter.

Dus ja, welk merk je support met je geld doet er enorm toe. Maar ongeacht je budget: kies vooral voor een goede pasvorm, stijl en kwaliteit. Want hoe vaak jij iets draagt bepaalt uiteindelijk pas wat iets je écht kost.

Transparantie over affiliatelinks

De links naar Colorful Standard, Kuyichi, Sophie Stone en Mud Jeans zijn affiliatelinks. Dat betekent dat ik een kleine commissie ontvang als je via zo’n link iets koopt, zonder dat het jou extra kost. Dus als je OFFMODE/When Sara Smiles gratis een extra zetje wilt geven (als je echt iets nodig hebt en sowieso al wilde kopen!), is dit een mooie manier. Hier lees je meer over de affiliatekeuzes die ik maak.

Fotocredits: Angela de Vlaming