Stel, je vindt een perfecte ‘vintage’ top online. Precies je stijl. Je koopt ’m zonder lang na te denken, want tweedehands, dus verantwoord. Maar als je ’m in handen hebt, voelt hij wel heel stretchy en het label ontbreekt. Je schrikt: is dit wel écht oud, of gewoon nieuwe fast fashion die slim is gefotografeerd?

De vintagewereld voelt steeds ingewikkelder. De populariteit en het aanbod worden steeds groter en dat is geweldig, maar er zit ook steeds meer nepvintage tussen, en met de term ‘vintage’ wordt behoorlijk losjes omgegaan. Na de Kassa-aflevering over nepvintage (waarin ik zelf te zien was) kreeg ik steeds vaker berichten: hoe herken je nog wat écht is? En daaronder zit een nog belangrijkere vraag: hebben we ooit geleerd om het verschil te zien?

Hoewel dit een zorgwekkende ontwikkeling is, zie ik het eigenlijk ook als een grote, onverwachte kans: een kans om de kennis, liefde en autonomie van kleding terug te pakken. Want aanwijzingen zitten overal: in de stof, in de afwerking en in de labels.

Sinds ik eind vorig jaar het boek Vintage Forever van vintage-expert Anouk Océanne las, kijk ik anders naar labels. Ik vind het onwijs interessant hoeveel ze prijsgeven over leeftijd, kwaliteit en echtheid – als je weet waar je op moet letten. De informatie in dit artikel heb ik grotendeels uit dit boek. Aanrader!

Check het merklabel

Begin altijd bij het merklabel. Is het eruit geknipt? Dan is dat een rode vlag ,zeker als de stof dun, extreem stretchy en synthetisch aanvoelt. Op Vinted gebeurt dit vaak om te verbergen dat er oorspronkelijk een SHEIN-label in zat, zoals ook in de Kassa-aflevering te zien was. Zit het label er nog in? Dan begint het leuke detectivewerk.

Geweven of gedrukt?

Houd het label tussen je vingers. Zitten de letters echt in de stof geweven? Of liggen ze dun en glad bovenop gedrukt? Bij oudere kleding zijn labels vrijwel altijd geweven. De letters maken onderdeel uit van de stof en voelen steviger aan. Gedrukte labels werden later de norm, toen snelheid en kosten belangrijker werden dan levensduur. Dat betekent niet automatisch dat gedrukt slecht is, of niet vintage kan zijn. Maar het is iets waar je op kunt letten.

Het lettertype verraadt meer dan je denkt

Labels van voor de jaren zestig gebruiken vaak sierlijke, bijna handgeschreven letters. In de jaren zeventig worden ze vaak expressiever en speelser, soms zelfs psychedelisch. Moderne labels zijn meestal superstrak, minimalistisch en zwart-wit, vaak met een Helvetica-achtige schreefloze letter. Let maar eens op: bijna iedereen doet tegenwoordig hetzelfde, de diversiteit is er bijna helemaal uit.

Waar zit het label in je kledingstuk?

Nog een leuk detail: de plek van het label. Bij oudere kleding (60’s of ouder) zit het merklabel vaak aan de voorkant van de hals. Pas later verhuisde het naar de achterkant, zoals we dat nu kennen.

Tip: Zo dateer je vintage designerkleding (en check je de echtheid)

Bij designerkleding wordt het pas echt leuk. Grote modehuizen veranderden hun labels regelmatig. Denk aan andere lettertypes, een andere plaatsing of subtiele verschillen per periode.

In Vintage Forever wordt de Label Resource Database van de Vintage Fashion Guild getipt: een online archief, gerund door liefhebbers, waar duizenden labels zijn verzameld en gekoppeld aan specifieke periodes.

Ik ben dit zelf gaan doen met items uit onze kast en het is zó leuk om hier meer over te leren. Zo lijkt Jordi’s Valentino blazer uit de late jaren ’80 of begin ’90 te komen:

Boven: de Label Resource Database van het Vintage Fashion Guild

2. Check het care label (materiaal + wasinstructies)

Naast het merklabel kan ook het care label – het label met het materiaal, wasvoorschriften en het productieland – veel prijsgeven.

Niet veel mensen weten dat er lange tijd helemaal niet zoveel op zo’n label hoefde te staan. In Europa werd het pas begin jaren ’70 verplicht om de materiaalsamenstelling te vermelden (in de VS in de jaren ’50). Zie je dus een strak, modern ogend label met exacte percentages, meerdere talen en een hele reeks wassymbolen? Dan heb je vrijwel zeker geen heel oud kledingstuk in handen. Maar laten we beginnen bij het materiaal zelf.

Wat polyester wel – en niet – zegt in je vintage label

Vroeger droeg men vooral natuurlijke materialen als wol en katoen. Tegenwoordig is polyester de meest gebruikte vezel ter wereld: zo’n 69% van alle kleding wordt ervan gemaakt (met enorme impact tot gevolg, lees hier mijn analyse).

Maar polyester kan wel degelijk vintage zijn. Het werd al in de jaren ’50 geïntroduceerd en was in de jaren ’60 en ’70 enorm populair. Veel vintage blouses en jurken uit die periode zijn volledig van polyester gemaakt.

Goed om op te letten: oud polyester is vaak steviger, non-stretch en wat stugger. Zie je 100% polyester zonder elastaan? Dat kan prima jaren ’70 zijn. Houd de stof tegen het licht. Kun je er makkelijk doorheen kijken? Veert hij direct terug als je eraan trekt? Dan heb je waarschijnlijk een moderner kledingstuk in handen.

Boven: de iconische aerobics-scene met Jamie Lee Curtis en John Travolta in Perfect (1985) laat zien: elastaan was in de 80’s volop aanwezig in sportswear.

Let bij ‘vintage’ op elastaan

Ook interessant om op te letten: elastaan. Je zou niet verwachten dat dit materiaal al sinds 1958 bestaat – waarschijnlijk is dat omdat het lange tijd amper werd gebruikt in dagelijkse kleding. In de jaren ’70 duikt het voorzichtig op in strakke silhouetten (disco!), meestal in kleine percentages. In de jaren ’80 zie je het vaker, vooral in sportkleding (aerobics!).

De extreem stretchy kleding die we nu normaal vinden – super stretch jeans, flinterdunne rekbare tops – wordt pas sinds eind jaren 2000 grootschalig geproduceerd. Zie je meer dan 1 à 2% elastaan op het materiaallabel? Dan is de kans groot dat het kledingstuk moderner is.

Let op ingewikkelde materiaalblends

Nog een aanwijzing in het materiaallabel: blends. Vintage kleding bestaat uit één materiaal, of een simpele combinatie van twee, denk aan: 100% wol, of 60% katoen en 40% polyester. Combinaties waren overzichtelijk.

Vanaf de jaren 2000 zie je steeds vaker blends met meerdere synthetische vezels: polyester, viscose, elastaan, nylon en/of acryl, allemaal in één kledingstuk. Zulke blends maken kleding goedkoper, rekbaarder (zodat je het makkelijker aan meer mensen kunt verkopen) en makkelijker massaal te produceren. Fast fashion loves it.

Zie je een lange lijst materialen, vooral met elastaan erbij? Dan is de kans groot dat het recent is gemaakt.

Check de volgorde van de wassymbolen

Zelf had ik hier nooit bij stilgestaan, maar ook wassymbolen kunnen helpen bij het dateren van kleding. In Vintage Forever leerde ik dat de symbolen die we nu kennen, relatief nieuw zijn. De droger – het vierkant met een cirkel erin – werd bijvoorbeeld pas in 1982 toegevoegd. En pas sinds 2002 is de volgorde van de symbolen officieel gestandaardiseerd.

Zie je een uitgebreid systeem van moderne wassymbolen? Grote kans dat het kledingstuk uit een latere periode komt. Ontbreken ze volledig? Dan kan dat juist op ouderdom wijzen.

Boven: de volgorde van wasinstructies (uit Vintage Forever)

Boven: uit de wasinstructies kan ik halen dat het linker label van na 2002 is, en het rechter label van tussen 1982 – 2002.

Het productieland

Ook het productieland kan een aanwijzing zijn, al ligt dit heel genuanceerd. Tot ver in de twintigste eeuw werd veel kleding nog in Europa en de Verenigde Staten geproduceerd. Vanaf de jaren ’70 en ’80 verplaatste productie zich steeds meer naar landen als China, India en Bangladesh, waar de lonen een stuk lager liggen.

Zie je een kledingstuk dat eruitziet als jaren ’60 of ’70, maar met een strak, modern label waarop “made in China” staat? Dan is het waarschijnlijk geen vintage.

Ontbreekt het label?

Soms ontbreekt het label volledig: het is eruit geknipt, kapot gegaan of er simpelweg nooit in genaaid (vooral bij oudere kleding). Zit er geen label in? Dan ben je aangewezen op je zintuigen.

Meer leren over stofkwaliteit en afwerking checken? Kijk dan echt even deze OFFMODE Talk met Isabelle van de Naaierij terug (ik vond het super leerzaam!). En probeer jezelf te trainen. Leg een vintage jurk uit de jaren zeventig naast een moderne ‘vintage look’ jurk en voel het verschil. Hoe vaker je dit doet, hoe sterker je vintagespier wordt. Ik ga me hier de komende tijd nog meer in verdiepen.

Tsja. Soms is de conclusie gewoon dat je het niet zeker weet. Dat hoort erbij: vintage is geen wetenschap, maar een optelsom van signalen, net als hoe je bepaalt of een merk duurzaam bezig is of niet. Maar hoe meer je erin duikt, hoe meer je leert.

En ik denk dat je daarmee iets groters doet dan alleen ‘nep ontmaskeren’. Het gaat over opnieuw leren zien wat kleding is. Wat erin zit. Hoe het is gemaakt. Wat het voor jou kan betekenen.

En in een wereld waarin onze relatie met kleding steeds vluchtiger wordt (en anderen daar keihard van profiteren!) is dat autonomie – misschien zelfs een kleine vorm van verzet. En nog een hele leuke ook.